بدانيم ماه يك روز زودتر ثابت مىشود ، واگر فقط رؤيت با تلسكوپهاى معمولى معتبر باشد نه . خود همين ضابطه‌مند نبودن وبهم‌ريختگى معيار - كه قطعا مخالف در مقام تحديد بودن شارع است - يكى از شواهد ضعف اين قول است . نويسندگان كتاب إثبات الشهور الهلالية نيز به اين موضوع اشاره كرده‌اند : القول بجواز استعمال الآلات المذكورة لا ينسجم مع تعريف الشهر الهلالي الذي هو الشهر الذي يبتدئ من وقت خروج الهلال من الاقتران بحيث يصبح قابلا للرؤية بالعين المجرّدة . . . . وهذا سيؤدّي إلى اضطراب في تعريف الشهر القمري ؛ إذ يتعلّق عندئذ بنوع الجهاز المستعمل ، وأهمّ من ذلك أنّه سيقرّب الشهر المقرّر بالآلة من الشهر الاقتراني . . . . وأمّا الحلّ الثالث الذي يستعين بالأجهزة ، فلا هو طبيعي ، ولا هو واضح وبسيط منهجيّا « 1 » . ادلّه وشواهد ومؤيّدات عدم اعتبار رؤيت هلال با چشم مسلّح - علاوة بر آنچه در مقدمه جلد اوّل رؤيت هلال متذكّر شديم - همين‌هاست . برخى به پاره‌اى ادلّهء ديگر تمسّك جسته‌اند كه ناتمام است از جمله : 1 . انصراف « رؤيت » به رؤيت متعارف يعنى رؤيت با چشم عادى : هنگامى كه سخن از رؤيت به ميان مىآيد منصرف به رؤيت متعارف ( با چشم غير مسلّح ) است ؛ زيرا فقها در تمام أبواب فقه ، اطلاقات را منصرف به افراد متعارف مىدانند « 2 » . اين ادعا ناتمام است ؛ زيرا اگر بنا باشد رؤيت هلال منصرف به متعارف باشد حرمت نظر به نامحرم هم بايد منصرف به نظر متعارف يعنى نظر بدون دوربين وتلسكوپ باشد كه هيچ فقيهى به آن ملتزم نمىشود ، وهمينطور مثالهاى متعدّد ديگرى كه در مقدمه جلد اوّل ياد كرديم « 3 » . همچنين بايد گفت عناوينى مانند قتل منصرف است به قتل متعارف در زمان معصوم ، واز قتل با بمب هسته‌اى - مثلا - منصرف است وقتل با بمب هسته‌اى ومانند آن احكام وآثار قتل مذكور در أحاديث را ندارد كه به هيچ وجه قابل التزام نيست . وچون در نقد اين دليل ، مقاله‌اى مبسوط منتشر شده است « 4 » در اينجا بيشتر به آن نمىپردازم .

--> ( 1 ) . رؤيت هلال ، ج 5 ، ص 3194 - 3195 ، نيز رك : ثبوت الهلال طبقا لقول الفلكي ، ص 36 - 37 . ( 2 ) . فقه أهل بيت عليهم السّلام ، شماره 43 ، ص 169 ، « چند نكته دربارهء رؤيت هلال » . ( 3 ) . رك : رؤيت هلال ، ج 1 ، ص 95 - 97 ، مقدّمه . ( 4 ) . فقه أهل بيت عليهم السّلام ، شمارهء 43 ، ص 183 - 200 ، « اعتبار ابزار جديد در رؤيت هلال » .